ايشان بيش از همه ، تلاش و جهاد كرد . از اينها گذشته ، عوامل بسيارى موجب برافروخته شدن آتش حسادت در وجود آنان نسبت به على ( ع ) مىشد ، از جمله : مقام بلند آن حضرت در نزد پيامبر ( ص ) ، آشكار شدن برترى او ، بزرگداشت پيامبر از منزلت او ، خواندن عقد اخوت با او ، قبول كردن وى به دامادى و اختصاص دادن وى به مقامهاى و الا از قبيل مباهله كردن با او و خانواده اش و قرار دادن او به عنوان مولاى مؤمنان و . . . تمام اين مسائل ، حاكى از منزلت والاى آن حضرت در نزد خدا ، رسول خدا و مردم است . ديگر آنكه ، بسيارى از آنان اميد داشتند پس از ابو بكر ، زمام امور را به دست بگيرند ؛ زيرا ابو بكر از لحاظ شرافت به آنان نزديك بود ، و سبب مىشد كه طمع حكومت در وجود آنان موج زند . بر خلاف حالتى كه ، على ( ع ) در رأس حكومت قرار مىگرفت ؛ زيرا اگر چنين مىشد ، خلافت در خاندان او استقرار مىيافت . اين مطلبى است كه از سخن مغيره به ابو بكر و عمر - در هنگام فوت پيامبر - فهميده مىشود كه گفت : خلافت را در قريش توسعه دهيد تا گسترش يابد لذا اين دو برخاستند و به سقيفه رفتند . ( 1 ) در كتاب الامامة و السياسه ، باب امامت ابو بكر و خوددارى على از بيعت با او ، حديثى از على ( ع ) نقل مىكند كه به عمر فرمود : شيرى را مىدوشى كه بهره اى از آن به تو رسد . امروز كارش را استوار ساز تا فردا آن را به تو برگرداند . در شرح نهج البلاغه ( 2 ) نيز اين حديث آمده و هر دو ، اين حديث را از جوهرى نقل كرده‌اند . اين ، اوضاع قريش بود ولى قبيلهء خزرج در ابتدا ، خلافت را براى خويش مىخواستند اما پس از آنكه مسير خلافت از جهت آنان برگشت و تلاش آنها به جايى نرسيد ، و تيغشان نبريد ، ديگر اين قدرت و همّت را نيافتند كه به على روى آورند . خصوصا اينكه در اين صورت ، متهم نيز مىگشتند . قبيلهء اوس نيز تلاش خود را صرف مىنمود تا زمام امور به دست قبيله خزرج نيفتد . ضمن اينكه بسيارى از آنان و قبيلهء خزرج ، مانند اسيد بن حضير و بشير بن سعد با حضرت دشمنى داشتند . از تمام اينها بالاتر ، اعلام اين مسئله از سوى خداست كه مردم پس از وفات پيامبر از دين برمىگردند . و خود پيامبر نيز خبر دادند كه مردم مو به مو به سنن بنى اسرائيل عمل مىكنند ، و سير قهقرايى خواهند داشت و سرنوشتشان آتش است . و تنها تعداد انگشت شمارى نجات مىيابند . و اين خبر كه مردم عليه امير المؤمنين ، به خيانت و حيله

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، ص 18 . ( 2 ) . ج 2 ، ص 5 .